De geschiedenis van Sassenheim ________________________________________________________________________________ 

Sassenheim is een dorp en voormalige gemeente in de provincie Zuid-Holland. Gelegen in de Bollenstreek tussen Leiden en Lisse en in de nabijheid van de Kagerplassen. Per 1 januari 2006 is de gemeente met Voorhout en Warmond opgegaan in de gemeente Teylingen. De gemeente telde 14.906 inwoners (1 juni 2005) en bestond alleen uit het dorp Sassenheim. De fusiegemeente, die inmiddels 35.813 (31 december 2010) inwoners heeft, dankt haar naam aan het slot Teylingen, dat in het gelijknamige buurtschap ligt. Dit slot is door de graven van Holland gebouwd om de handelsroute over land van Den Haag naar Haarlem en Amsterdam te beschermen. Later werd de houtvesterij van de graven van Holland hier gevestigd. Gedurende de opstand is het, tijdens de belegering van Haarlem en Leiden, door Spaanse legers verwoest. 

De kuststrook waaraan Sassenheim ligt, behoort tot de oudst bewoonde delen van Holland. Het dorp Sassenheim is gesticht op één van de lang gerekte zandruggen, een zogenaamde strandwal. Hoewel die zandruggen vrijwel geheel zijn afgegraven voor stadsuitbreidingen, stenenfabricage en de bloembollenteelt, is aan de ligging van de oude dorpskerk nog duidelijk te zien dat deze op een hoog niveau gebouwd is. Van de loop van die zandrug is ook handig gebruik gemaakt bij de aanleg van de Heerweg die liep (en nog loopt) van Leiden naar Haarlem. De dorpskerk op een oude duintop verraadt een veelheid aan stijlperioden. 

Het dorp Sassenheim is zeer oud. Voor zover bekend, wordt het dorp voor het eerst genoemd in een opsomming van bezittingen van de kerk van Sint Maarten te Utrecht uit de negende eeuw. Daarin heet het dorp Sagne. Later is sprake van het dorp Saxnem. In een dertiende eeuwse rijmkroniek wordt het dorp Zassenem genoemd. 

De naam Sassenheim is samengesteld uit twee elementen, waarvan het eerste teruggaat op de persoonsnaam Saxo. Het tweede deel voert terug op het west-Germaans. De inwoners van Sassenheim worden ter plaatse kortweg als Sassemers aangeduid, afgeleid van Sassem, de verbasterde naam voor het dorp. Sassenheim is ook een plaats in het groothertogdom Luxemburg. Daar wordt deze plaats ook wel Sanem (Frans) of Suessem (Luxemburgs) genoemd of Sachsenheim in Duitsland. Ook afgeleid van de persoonsnaam Sakso (Saxo). 

In 1514 werden bij een belastingenquête niet meer dan 32 woningen geteld. In 1622 was het inwonertal nog steeds maar 392. Na het eind van de achttiende eeuw nam het inwonertal duidelijk toe. Naast de veeteelt en de landbouw werd de teelt van groenten, kruiden en fruit een belangrijke bron van bestaan. 

In de zeventiende en achttiende eeuw bouwden rijke kooplieden langs de Heerweg, de huidige Hoofdstraat, hun prachtige zomerverblijven. Op een enkele na zijn deze allemaal verdwenen. In die tijd kwamen de zeepziederijen in Leiden en ontstond het beroep van asophaler in Sassenheim. Hiervan afgeleid heten de 'Sassemers' nog altijd 'aspotters' of 'asbakken'. De aspotter was voor Sassenheim een zeer kenmerkend beroep. Zij hadden het alleenrecht voor het ophalen van hout- en turfas bij de burgers van Sassenheim, Lisse en Hillegom. Voor Lisse en Hillegom tot 1780. Toen gingen deze gemeenten de as zelf ophalen. De as werd in de asschuur aan de Vaartkade opgeslagen. Deze asschuur uit de 19de eeuw is inmiddels gesloopt. Uiteindelijk werd de as per schip via de Kaag naar Leiden vervoerd, waar het aan de zeepziederijen werd verkocht. Door de as met water en zeep te koken ontstaat er zachte zeep. 

Door de opkomst van de bloembollenteelt rond 1860 kwam Sassenheim pas echt tot bloei. De vele fraaie villa's die tussen 1900 en 1930 zijn gebouwd, getuigen daarvan. Ook bezat Sassenheim in die tijd de grootste korenmolen in het gebied tussen het IJ en de Maas. In 1882 werd de bovenbouw van de molen verkocht aan het polderbestuur van de Cocksdorp (op Texel). Bij de ontwikkeling van de huidige woonwijk Postwijk is de romp van deze molen in de architectuur opgenomen. Sinds de Tweede Wereldoorlog is veel nadruk gelegd op het aantrekken van lichte industrie. Het grondgebied van Sassenheim is deels hiervoor gebruikt en deels voor de woningbouw. De weinige bloembollengronden die Sassenheim bezat, zijn vrijwel geheel verdwenen. Ook de vele bloembollenschuren zijn bijna allemaal gesloopt. Handel en teelt hebben zich verplaatst naar gebieden buiten Sassenheim. 

De bebouwing van de plaats Sassenheim had ten tijde van het samengaan met Voorhout en Warmond zijn gemeentegrenzen nagenoeg bereikt. De bekendste bezienswaardigheid van Sassenheim, de ruïne van Teylingen bevindt zich in de buurtschap, die weliswaar aan Sassenheim vastgebouwd, maar vanouds deel uitmaakte van de voormalige gemeente Voorhout. Sassenheim is ook een belangrijke industrieplaats: Akzo Nobel heeft er een fabriek, voortgekomen uit de verf- en lakfabriek Sikkens, die zich in 1939 vanuit Groningen in Sassenheim heeft gevestigd. Ten oosten van Sassenheim lopen de autosnelweg A44 en de Schiphollijn, waaraan in 2011 een station zal worden geopend.